DETONASYON ve deflegrasyonlu tutucular, yapı olarak benzer olmakla birlikte, birbirinden çok farklı iki amaca hizmet eder.
Alev tutucu, boru hattında veya hattın sonunda potansiyel yangın ya da patlama geçişlerini engellemek için kullanılan bir güvenlik aygıtıdır. Başlıca iki tür alev tutucu vardır: detonasyon ve deflegrasyonlu. Detonasyon alev tutucular, boru hattındaki ani patlama etkilerinin üstesinden gelmek için tasarlanmışken; deflegrasyonlu alev tutucular, alev dumanlarını belirli bir noktada engelleyerek boru hattında serbestce ilerlemesini durdurur.
Storagetech teknik ekibi, belirli bir uygulama için hangi tür alev tutucunun gerektiğini seçmede deneyimlidir. Dikkate alınması gereken pek çok faktör olsa da; konum, depolanan ürünler ve boru hattı/boru tasarimi önemli rol oynar.
Deflegrasyonlu tutucular: gerçekler
- Yanıcı bir karışımın yayılmasını durdurun.
- Yangın bariyeri olarak görev yaparak alev geçişini önler ve alevden gelen ısıyı yanıcı sıvının yaydığı yanabilir buharın kendiliğinden tutuşma sıcaklığının altına düşürur.
- İki farklı türe ayrılırlar: hat içi ve hat sonu.
- Tank içinde ateşlemeye karşı tank içeriğini korumak amacıyla tank ile havalandırma arasında bir bariyer olarak kullanılmak üzere tasarlanmışlardır.
- 30 dakika sürekli yanma boyunca alev geri tepenüsini (flashback) önler.
Detonasyon tutucuları: gerçekler
- Bir boru hattındaki iki alan arasında koruma katmanı sağlar.
- Başka bir tank ya da boru hattı bölgesinden kaynaklanan detonasyon veya patlamaya karşı bir tankı veya boru hattının bir alanını korur.
- Boru hattı boyunca ilerleyen bir detonasyonu veya deflegrasyonu söndürr.
- Aynı boru hattına bağlı diğer alanlara detonasyonun yayılmasını engeller.
- Alev tutucudan daha yüksek basınçlara dayanıklı olmak ve detonasyonları söndürmek için tasarlanmıştır.
- Herhangi bir boru yapılandırmasında kullanılabilir.
- 120 dakika sürekli yanma boyunca alev geri tepenüsini (önler flashback) önler.
DOĞRU ALEV TUTUCU SEÇİMİ
Bir deflegrasyonlu ve bir detonasyon tutucu arasında ne zaman tercih yapılacağını belirlemek kafa karıştırıcı olabilir. Bu nedenle önce şu soruları yanıtlamak önemlidir:
1. Ateşleme kaynağı nerede?
Türbulâns akımı, yanabilir gazların karışımını artırarak yanıcılık yoğunluğunu büyük ölçüde artırır.
Bu durum; laminer akış koşullarında görülenlerin üzerine alev hızlarının, alev basınçlarının ve alev sıcaklıklarının artmasına yol açabilir. Boru yapılandırmaları, bir tutucu seçilirken mutlaka göz önünde bulundurulmalıdır. Geri alev alması gerçekleşmesi durumunda, alev tutucu; sistem veya personelin tepki vermesi için zaman kalmadan arızalanabilir.
2. Neyin korunması gerekiyor?
Depolama alanında bir vakumla koruma aracı olarak alev tutucunun kullanılması, konservasyon havalandırma valfının açıldığı durum için ilk bakışta uygulanamaz görünebilir. Ancak bir depolama tankı konservasyon havalandırmasına yapılan oladışan alev maruziyeti genellikle dış bir yangını kapsar. Bu tür bir yangından aktarılan ısı, tank içindeki gaz boşluğunu ısıtarak gazın genişlemesine neden olur. Dolayısıyla, bir konservasyon havalandırmasına yangın maruziyeti anında gaz akışının atmosfere doğru, dışa doğru olması beklenir. Alev yayılımının konservasyon havalandırması yoluyla geriye doğru ilerlenmesi bu şekilde engellenir.
3. Tutucunun korunan tarafında herhangi bir akış kısıtlaması var mı?
Düşük ve orta düzey deflegrasyonlarda, alev cephesinden çok daha hızlı ilerleyen basınç dalgaları tutucudan geçer ve kısmen kapalı bir valf gibi bir kısıtlama tarafından yansıtılır. Yansıyan dalga, alev tutucu eleman kanalları içinde önemli basınç artışına neden olabilir ve bu da alev iletimi için koşulları iyileştirebilir. Ayrıca doğru deflegrasyonlu veya detonasyon tutucuyu seçmeden önce aşağıdaki koşullar kapsamlı bir şekilde değerlendirilmelidir:
Gaz/buhur bileşimi
Seçim süreci kapsamında, tutucudan geçen ürün için bir sınıflandırma belirlenmelidir.
Maksimum patlama basıncı, minimum ateşleme sıcaklığı ve maksimum deneysel güvenli boşluk (MESG) değerleri, bir EN patlama grubu sınıflandırması oluşturmak için kullanılır.
Alev ve detonasyon hızları/basınçları
Bir alev cephesinin bir tutucuyla karşılaştığındaki özellikleri pek çok faktörden etkilenir. Başlangıç basıncı, sıcaklık ve buhar bileşimine ek olarak, boru hattı önemli bir rol oynar. Bir ateşleme kaynağı ile bir tutucu arasındaki mesafe, genellikle ‘çalışma mesafesi’ olarak anılır ve tutucu tarafında görülen alev hızı ve basınç üzerine dramatik bir etkiye sahiptir.
Alev hızı, kapalı bir boru hattı boyunca ilerledikçe artma eğilimindedir. Bu durum, alev cephesinin önündeki yanılmamış gazın, kaçan yanma ürünleri tarafından önceden ısıtılması ve sıkıştırılmasının bir sonucudur.
Türbulâns, alev cephesinin hızlanması için bir mekanizma sağlar. Boru yapılandırmasındaki düzensizlikler (engeller, bends vb.) yanmamış gazlardaki türbulânsı artırma eğilimindedir ve bu da daha yüksek alev hızlarına yol açar.
Basınç düşüleri
Bir tutucu cihazla ilişkili basınç düşüşü, belirli bir uygulama için doğru boyutlandırıldığından emin olmak amacıyla bilinmelidir. Alev tutucusu üzerindeki basınç düşüşünü en aza indirmek, kısmen genel banka çapını artırarak daha fazla serbest alan sağlamakla ve eleman geçitlerinin daha büyük bir hidrolik çapa sahip olmasına izin vermek için alev tutucusu eleman uzunluğunu artırmakla gerçekleştirilir.
HAT İÇİ ALEV TUTUCU NEDİR?
Bazı durumlarda alev tutucuların uzun bir boru hattının ortasına kurulması arzu edilebilir. Özellikle boru hatlarının tank binası çatısına veya duvarlarına kadar uzatıldığı bir tank binası içine kurulum için uygundurlar. Birimin bina içine yerleştirilmesi, depolama tankı çatısındaki zorlu denetimleri ortadan kaldırır ve havalandırmayı yoğuşma donmasından korur. Bir boru hattındaki yanma, deflegrasyondan detonasyona kolayca geçiş yapabilir; bazı tasarmlarda bir detonasyon durdurulabilirken, bir deflegrasyonun geçmesine izin verilebilir.
Bu nedenle, hat içi alev tutucu; bir boru hattında hem aşağı hem yukarı yönden gelen her iki yanma türüne karşı da dayanıklı olmalı ve bunları durdurmalıdır. Yanmada gelişen basınç yüksek olabileceğinden, hat içi tutucu ve boru hattı doğru şekilde tasarlanmalı, yapılmalı ve test edilmelidir. Alev tutucu elemanının kendisi, yanma sonucunda her iki yöndeki önemli basınç farklılıklarına dayanıklı olmalıdır.
Storagetech alev tutucu üretimi, montajı ve testlerinin EN ISO 16852:2016 standardına uygun olduğunu lütfen unutmayın.
Daha fazla bilgi için
Storagetech, petrol & gaz, madencilik, su, kimya ve petrokimya endüstrileriyle birlikte toplu sıvı tank depolama sektörüne hizmet veren bir Äager markasıdır.
Mohammed HASSAN
Technical Coordinator
